Wprowadzanie przemian w zwyczajnym funkcjonowaniu rzadko wygląda tak, jak przedstawiają to krótkie poradniki. Zwykle nie wystarczy podjąć jednej wyborów i konsekwentnie realizować ją przez kolejne miesiące. Na drodze pojawiają się obowiązki, zmienne samopoczucie, brak czasu, nieprzewidziane sytuacje a także wcześniejsze przyzwyczajenia, które uruchamiają się niemal bez zastanowienia.

Dlatego pytanie, jak przemienić swoje życie, warto rozpatrywać przez pryzmat konkretnych zachowań, a nie ogólnego hasła. Pomocne może być przyjrzenie się temu, jak wygląda zwyczajny dzień i w których momentach najczęściej pojawia się niezadowolenie. Nierzadko źródłem trudności jest zbyt duża liczba zobowiązań, innym razem brak wyraźnych granic między pracą a odpoczynkiem. Bywa również, że człowiek usiłuje zmodyfikować kilka obszarów równocześnie i po niedługim czasie rezygnuje z całego planu. Takie doświadczenie pokazuje, że skala zamierzonej zmiany ma znaczenie praktyczne. Im więcej nowych zasad trzeba pamiętać każdego dnia, tym łatwiej o sytuację, w której wcześniejsze nawyki ponownie przejmują kontrolę nad działaniem.

Właśnie nawyki są jednym z tematów na prawdę często poruszanych w ramach zagadnienia, jakim jest rozwój osobisty. Nie chodzi a przy tym tylko o osiąganie kolejnych celów. Rozwijanie własnych umiejętności może obejmować też rozpoznawanie sposobu reagowania na krytykę, poprawę organizacji obowiązków czy modyfikację podejścia do odpoczynku (warto także zobaczyć: jak zmienić swoje życie ebook). Z punktu widzenia zwykłego funkcjonowania ważne jest sprawdzanie, czy wybrana metoda faktycznie pasuje do konkretnej sytuacji. Na przykład prowadzenie bardzo szczegółowego harmonogramu może u jednej osoby ograniczyć chaos, a u innej powodować dodatkowe napięcie, gdy rzeczywistość na prawdę bardzo często różni się od planu. Dokładnie tak samo ustalanie ambitnych celów nie zawsze przekłada się na regularne działanie. Czasem większą trudnością okazuje się nie samo rozpoczęcie zadania, lecz utrzymanie określonego rytmu przez dłuższy czas. Z tego względu obserwowanie własnych reakcji jest równie ważne jak wybór dokładnie określonej techniki. Zmiana może wymagać kilku prób, korekty wcześniejszych założeń i zaakceptowania tego, że rozwiązanie skuteczne w jednej sytuacji nie musi pasować do innej.

Wśród pojęć związanych z pracą nad nawykami można spotkać określenie programowanie umysłu podświadomego. W współzależności od źródła może ono oznaczać pracę z przekonaniami, automatycznymi reakcjami lub utrwalonymi sposobami interpretowania różnych wydarzeń. Warto jednakże oddzielić język potoczny od bardziej precyzyjnego opisu procesów zachodzących podczas uczenia się i kształtowania nawyków. Człowiek nie reaguje na każdą sytuację od zera. Wiele czynności wykonuje na podstawie wcześniejszych doświadczeń, skojarzeń i powtarzanych schematów. Jeżeli określone zachowanie przez długi okres czasu pojawiało się w podobnych okolicznościach, jego uruchomienie może stać się mniej świadome (zobacz więcej: ebook o rozwoju osobistym). Zmiana takiego schematu wymaga najpierw zauważenia, kiedy się pojawia. W praktyce przydatne jest zwracanie sugestie na moment poprzedzający daną reakcję. Jeżeli ktoś regularnie odkłada trudne zadania, warto sprawdzić, czy robi to po pojawieniu się dokładnie sprecyzowanej myśli, wrażeń lub poczucia przeciążenia. Dopiero wtedy można rozważać, jakie inne zachowanie mogłoby pojawić się w tym samym miejscu. Samo powtarzanie określonych zdań czy wyobrażeń nie powinno być pokazywane jako uniwersalny sposób zmiany wszystkich utrwalonych schematów.

Znaczenie ma także środowisko, w którym odbywa się próba zmiany. Niełatwo utrzymywać nowe zachowanie, jeżeli już codzienne warunki nieustannie sprzyjają powrotowi do starego sposobu działania. Osoba, która preferuje ograniczyć użytkowanie z telefonu podczas pracy, może posiadać inne doświadczenia po wyłączeniu części powiadomień niż wtedy, gdy urządzenie stale leży obok niej. Analogicznie zmiana godzin snu może być trudna do utrzymania, jeżeli obowiązki zawodowe lub rodzinne regularnie przesuwają porę zakończenia dnia. W takich sytuacjach sama motywacja nie tłumaczy całego problemu. Potrzebne jest uwzględnienie warunków umiejscowionych na zewnątrz a także sprawdzenie, które elementy można w rzeczywistości zmienić. Zdarza się też, że po kilku tygodniach pojawia się powrót do wcześniejszego zachowania. Zamiast traktować taki moment jako jednoznaczny dowód niepowodzenia, można potraktować go jako informację o okolicznościach, w których stary schemat wciąż jest silny. Dopiero zestawienie tych obserwacji z rzeczywistym przebiegiem dnia pozwala dokładniej określić, jakie zmiany są możliwe do utrzymania i które założenia wymagają ponownego sprawdzenia.

Zobacz więcej: umysł podświadomy.