Wiele informacji przekazywanych podczas rozmów ma znaczenie przede wszystkim w chwili, gdy padają dokładnie sprecyzowane słowa. Po pewnym czasie pamięć uczestników może być niepełna, a ponowne odsłuchiwanie długiego pliku na prawdę bardzo często utrudnia szybkie odnalezienie potrzebnego fragmentu. Z tego powodu przygotowywana jest transkrypcja nagrań, czyli przeniesienie treści wypowiadanej w materiale audio lub wideo do formy pisemnej.

W współzależności od rodzaju nagrania zapis może dotyczyć jednej osoby albo wieloosobowej rozmowy, a trudność pracy zmienia się wraz z jakością dźwięku. Całkiem inaczej wygląda materiał z wyraźną wymową i jednym rozmówcą, a całkiem inaczej spotkanie, podczas którego głosy nakładają się na siebie. Znaczenie mają także pauzy, urwane zdania, powtórzenia i fragmenty wypowiadane niewyraźnie (więcej informacji: stenogram cennik). W takich sytuacjach nie powinno się w sposób automatyczny zastępować niezrozumiałych słów swoją interpretacją, ponieważ dosłownie niewielka zmiana może wpłynąć na sens całej wypowiedzi.

Szczególnego znaczenia nabiera zapis materiału, który ma zostać wykorzystany w sprawie formalnej. Transkrypcja do sądu powinna być przygotowywana z uwzględnieniem charakteru nagrania a także celu, któremu ma służyć dokument. Ważne może być dokładne wskazanie rozmówców, zachowanie kolejności wypowiedzi oraz sposobność odnalezienia konkretnego miejsca w materiale źródłowym. Przy dłuższych nagraniach pomocne są oznaczenia czasu, ponieważ pozwalają sprawdzić, z jakiego fragmentu pochodzi dana część zapisu. Nie zawsze prawidłowe jest też poprawianie języka osób mówiących. Wypowiedzi ustne różnią się od tekstu pisanego, dlatego występują w nich błędy, powtórzenia czy zdania rozpoczęte i niedokończone. Ich nadmierne wygładzanie może spowodować, że dokument przestanie wiernie przedstawiać przebieg rozmowy. Sposób opracowania powinien więc wynikać z tego, czego wymaga konkretne użycie materiału.

W praktyce na prawdę dużo czasu może zająć nie samo wpisywanie słów, lecz rozstrzyganie miejsc problematycznych. Praktyczny stenogram nie powinien opierać się na zgadywaniu, gdy nagranie nie umożliwia niedwuznacznie ustalić wypowiedzi. Szum uliczny, odgłosy urządzeń, rozmowy prowadzone w tle czy duża odległość od mikrofonu umieją sprawić, że pojedyncze słowo staje się trudne do rozpoznania. Jeszcze większym wyzwaniem są sytuacje, w których rozmówcy mówią jednocześnie. Wtedy niezbędne może być wielokrotne odsłuchanie krótkiego fragmentu i ranking go z kontekstem całej rozmowy. Kontekst pomaga zrozumieć wypowiedź, niemniej jednak nie powinien być traktowany jako podstawa do dopisywania treści, której w rzeczywistości nie słychać. W dokumentach o charakterze formalnym w szczególności istotne jest rozdzielenie tego, co wynika bezpośrednio z nagrania, od tego, co mogłoby być wyłącznie domysłem osoby wykonującej zapis.

Znaczenie ma też sposób przygotowania materiału przed rozpoczęciem pracy. Oryginalne nagranie powinno pozostać dostępne, ponieważ zapis tekstowy nie zastępuje źródła i w razie konieczności może wymagać porównania z konkretnym fragmentem audio lub wideo. Przydatne okazuje się też zachowanie jednolitego sposobu oznaczania osób, czasu a także fragmentów, których nie można dokładnie odczytać. W sytuacji kilku godzin materiału warto zwracać uwagę na ciągłość zapisu, ponieważ zmiana oznaczenia jednego rozmówcy może później utrudnić interpretację całego dokumentu. Ważna jest też jakość samego pliku. Kompresja, bardzo cichy dźwięk lub nagranie wykonane z sporej odległości mogą ograniczać dokładność zapisu niezależnie od sposobu jego opracowania. Dlatego przy ocenie gotowego dokumentu należy brać pod uwagę nie tylko i wyłącznie formę tekstu, lecz też sposobów i ograniczenia materiału, z którego został on sporządzony.

Polecam: stenogram.